İletişim / Contact
TR
ENG
Mazars - Home
Arama :
KAR DAĞITIMINDA GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI GEÇMİŞ YILLAR KARLARINA HANGİ SIRA İLE MAHSUP EDİLMELİ VE G.V.K. GEÇ. MD.62 AÇISINDAN ÖZELLİK ARZ EDEN BİR DURUM

KAR DAĞITIMINDA GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI GEÇMİŞ YILLAR KARLARINA HANGİ SIRA İLE MAHSUP EDİLMELİ VE G.V.K. GEÇ. MD.62 AÇISINDAN ÖZELLİK ARZ EDEN BİR DURUM

 

Serkan BAŞAR

 

Vergi Departmanı, Müdür Yardımcısı
Mazars&Denge Denetim YMM A.Ş.

  

 

 

                I – GENEL AÇIKLAMA

 

                Şirketlerin esas kuruluş amaçları kar elde etmektir. Ancak bazı durumlarda bu hedef gerçekleşmemekte aksine yapılan faaliyetler sonucunda zarar edebilmektedirler. Zararlar bazen ilk yıllarda yeni kuruluş nedeniyle yapılan yatırımlardan kaynaklanmakta bazen de şirketlerin bulundukları sektörlerin durumu, yönetim hataları, strateji ve karar mekanizmalarının hataları nedeniyle ileriki yıllarda da olabilmektedir. Ancak şirketlerin faaliyetlerine devam edebilmeleri için ilk yıllarda zarar edilmişse sonraki yıllarda kara geçmesi, ara dönemlerde zarar edilmişse bu zararların uzun süre kardan fazla olmaması yani şirket öz kaynaklarının şirketin faaliyeti için yeterli olması gerekmektedir.

 

Şirket ortaklarının da bu ortaklıkları dolayısıyla belli bir menkul sermaye iradı elde edebilmeleri için şirketlerin ilgili mevzuatlar çerçevesinde kar dağıtmaları gerekir.

               

Bilindiği üzere Tek Düzen Hesap Planı kapsamında Öz sermaye kalemleri “5- ÖZKAYNAKLAR" grubu altında takip edilmekte bu grup içersinde de “570 GEÇMİŞ YIL KARLARI", “580 GEÇMİŞ YIL ZARARLARI" ve “542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER" hesapları ile şirketlerin önceki yıllara ait faaliyetleri sonucunda oluşan karları ve zararları takip edilmekte ve ortaklara dağıtılacak karlarda bu hesaplarda gözüken tutarlara  göre yapılmaktadır.

 

Bu makalemizde de kar dağıtımı sırasında yukarıda belirtilen hesaplar çerçevesinde kar dağıtım tutarının nasıl belirleneceği ve geçmiş yıl zararlarının mahsubu sırasında ortaya çıkan bazı özel durumlardan bahsetmeye çalışacağız.

 

II- DAĞITILACAK KARIN HESAPLANMASI

 

Şirketlerin kar dağıtımına ilişkin esaslar 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu maddeleriyle belirlenmiştir. T.T.K.’nın 364/2 ve 369/2 maddeleri uyarınca anonim şirketlerde kar dağıtma yetkisi genel kurula, limited şirketlerde ise 536. madde uyarınca ortak sayısı 20’ den fazla olan limited şirketlerde ortaklar genel kuruluna ortak sayısı 20 ve daha az olan limited şirketlerde de ortakların yazılı kararına bırakılmıştır.

 

Ancak her iki tür sermaye şirketinde de şirketler safi kurum kazancının tamamını ortaklarına dağıtamazlar. Safi karın tamamının dağıtılması ile ilgili bir zorunluluk bulunmadığı gibi T.T.K. hükümlerine göre ayrılması gereken yedek akçelerinde bulunması safi karın tamamının dağıtılmasını engellemektedir. Kar dağıtımından önce ayrılması gereken yedek akçelerle ilgili düzenleme T.T.K.’ nın 466. maddesinde yapılmıştır.

 

Bu madde kapsamında ayrılması gereken yasal yedek şunlardır.

 

-              Her yıl ödenmiş sermayenin 1/5’ ini buluncaya kadar cari yıl safi karında ayrılması gereken 1/20 oranındaki I. Tertip Yasal Yedek,

 

                -              Safi kardan, I. tertip yedek akçeden başka pay sahipleri için % 5 kar payı ayrıldıktan sonra pay sahipleriyle kara iştirak eden diğer kimselere dağıtılması kararlaştırılmış olan kısmın onda biri oranındaki II. Tertip Yasal Yedek,

 

                -              Hisse senetlerinin çıkarılmasında, çıkarma masrafları indirildikten sonra, itibari kıymetten fazla olarak elde edilen hasılatın itfalara veya yardım ve hayır işlerine sarf edilmeyen kısmı( emisyon primi),

 

                -              İptal edilen hisse senetlerinin bedellerine mahsuben yapılan ödemelerin, bunların yerine çıkarılan senetlerden elde edilen hasılat noksanı kapatıldıktan sonra, artan kısmı.

 

Yukarıda sayılan yedekler ayrılmadan kar dağıtımının yapılması mümkün değildir. 

 

 

III- GEÇMİŞ YIL ZARARLARININ MAHSUBU

 

Kar dağıtımı sırasında dikkat edilmesi gereken bir başka konuda geçmiş yıl zararlarının durumudur. Türk Ticaret Kanunun 470. maddesinde kar payını sadece safi kardan ve bu amaçla ayrılmış olan yedek akçelerden dağıtılabileceği belirtilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nda yedek akçenin de safi kardan ya da dağıtılması gereken kardan ayrılacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrılan yedek akçenin şirketin zararlarını kapamada kullanılabileceği göz önüne alındığında, bir zarar mevcut ve indirilmesi de zorunlu iken geçmiş yıl zararlarını düşmeden yedek akçe ayrılmasının her hangi bir faydası olmayacaktır. Çünkü, şirketin gerçek karı, önceki yıl zararlarından düşülmesinden sonra anlaşılabilecektir. Bu nedenle dönem karından, geçmiş yıl zararlarının indirildikten sonra kalan tutardan yedek akçenin hesaplanması gerekir[1]

 

                Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere kar dağıtımına esas tutarın hesaplanmasında önce varsa geçmiş yıl zararlarının mahsubu gerekmekte daha sonrada yasal yedeklerin ayrılması ve böylece dağıtılabilir kara ulaşılması gerekmektedir. Ayrıca kurumlar vergisi beyannamelerine eklenen kar dağıtım tablolarında “Geçmiş Dönemler Zararı (-)"satırının, “Dağıtılabilir Net Dönem Karı" satırından önce gelerek dağıtılabilecek karı azaltması da bu görüşü desteklemektedir.

 

                Geçmiş yıl zararlarının, dağıtılabilecek kardan mahsubu şirketin net kar zarar durumunu anlamada da netlik sağlamaktadır. Aşağıda örneği verilen 30.04.2007 tarihli mizandaki hesapların bilanço da ki ÖZSERMAYE kaleminde geçmiş yıl karlarının mahsup edilmiş ve edilmemiş hali aşağıdaki gibi olacaktır.

 

                X  A.Ş.  30.04.2007 tarihli mizan

 

500 Sermaye                                      :               100.000

540 Yasal Yedekler                           :                 30.000

       I. Tertip Yasal Yedek                   :                 20.000

     II.Tertip Yasal Yedek                     :                 10.000

542 Olağanüstü Yedekler                :               610.000

     1997 Yılı Karı                                  :                 50.000

     1998 Yılı Karı                                  :               150.000

     1999 Yılı Karı                                  :               100.000

     2000 Yılı Karı                                  :                 75.000

     2001 Yılı Karı                                  :                 80.000

     2002 Yılı Karı                                  :               155.000

570 Geçmiş Yıllar Karları                 :               190.000

     2006 Yılı Karı                                  :               190.000

580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)        :               600.000

     2003 Yılı Zararı                              :               150.000

     2004 Yılı Zararı                              :               350.000

     2005 Yılı Zararı                              :               100.000

                 

Yukarı örnek mizanı verilen X A.Ş.’ nin enflasyon düzeltmesinin yapılmadığı varsayılan mizanında da gözüktüğü gibi şirket 1997 – 2002 yılları arasında sürekli kar elde etmiş ancak bunları hiç dağıtmamıştır. Daha sonra içinde bulunduğu sektör nedeniyle yüksek tutarda zarar eden şirket 2006 yılında tekrar kara geçmiştir. Bu şirketle ilgili kar ve zararların mahsup edilmemiş ve mahsup edilmiş şekildeki bilanço aşağıdaki gibi olacaktır.

 

  

X A.Ş. 30.04.2007 TARİHLİ ARA BİLANÇO                   X A.Ş. 30.04.2007 TARİHLİ ARA BİLANÇO

(Mahsup Yapılmış)                                                           (Mahsup Yapılmamış)

 

V-ÖZKAYNAKLAR                 330.000                              V-ÖZKAYNAKLAR                              330.000

A-ÖDENMİŞ SERMAYE        100.000                              A-ÖDENMİŞ SERMAYE                      100.000

    1-Sermaye                         100.000                                  1-Sermaye                                       100.000              

C-KAR YEDEKLERİ                  40.000                              C-KAR YEDEKLERİ                             640.000

    1-Yasal Yedekler                 30.000                                  1-Yasal Yedekler                              30.000

    2-Olağanüstü Yedekler      10.000                                  2-Olağanüstü Yedekler                 610.000

D-GEÇMİŞ YIL KARLARI      190.000                              D-GEÇMİŞ YIL KARLARI                     190.000

E-GEÇMİŞ YIL ZARARLARI(-)                                          E-GEÇMİŞ YIL ZARARLARI(-)             (600.00)

 

 

 

                İki farklı bilançoda da görüldüğü gibi mahsup işleminin yapılmadığı bilançoda hem geçmiş yıl karları hem de geçmiş yıl zararları bulunurken, mahsup işleminin yapıldığı bilançoda sadece geçmiş yıl karları kalemi gözükmekte ve iki bilançoda da özkaynaklar toplamı eşit olmaktadır.

 

                IV- ÖZELLİK ARZ EDEN DURUM

 

Ancak burada akıllara mahsup işleminin yapılması sırasında geçmiş yıl zararlarının hangi karlara mahsup edilmesi gerektiği sorusu gelmektedir. Nitekim şirket mizanda da belirtildiği üzere 1997 – 2002 yıllarında sürekli kar etmiş daha sonra 2003,2004, 2005 yıllarını zararla kapatarak 2006 yılında yeniden kar elde etmiştir. Ayrıca 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’ nun Geçici 62.maddesinin;

 

a) bendinde Kurumlar vergisi mükelleflerinin 31.12.1998 veya daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde ettikleri kazançlarının,

b) bendinde (a) bendi kapsamı dışında kalan ve 31.12.2002 veya daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde edilen, kurumlar vergisinden istisna edilmiş kazançlarının,

c) bendinde Geçici 61’ inci madde kapsamında tevkifata tabi tutulmuş kazançlarının dağıtımı halinde tevkifat yapılmayacağı açıklanmıştır.

 

                Bu durumda şirketin dağıtılabilir 200.000 YTL tutarındaki karını hangi yıllardan dağıtacağı önem kazanmaktadır. Çünkü şirket zararını 2006 yılından başlayarak geriye doğru mahsup etmeye başladığında dağıtılabilecek kar olarak 1997 ve 1998 yıllarına ait 200.000 YTL kalacak ve bu karların ortaklara dağıtımında G.V.K.’ nın Geçici 62. maddesinin a) bendine göre herhangi bir tevkifat yapılmasına gerek kalmayacaktır. Bunun tam tersine geçmiş yıl zararlarının 1997 yılından itibaren mahsup edilmeye başlanmasıyla birlikte dağıtılabilecek 200.000 YTL, 2002 ve 2006 yıllarına ait karlar olacak ve gelir vergisi stopajına konu olacaktır.

               

Uygulamada geçmiş yıl zararlarının mahsubu sadece muhasebe kayıtlarında yapılmakta ve hesap planında detaylı takip edilen kar ve zararlar mahsup edilerek netleştirilmekte ve kalan kar üzerinden genel kurul ya da ortakların aldıkları karar doğrultusunda Ticaret Siciline tescil işlemleri yapılmaktadır. Ancak yukarıda örneğini verdiğimize benzer durumlarda böyle bir işlemin yapılması kar dağıtımını yapan şirketleri stopaj yapılmamaları nedeniyle sıkıntıya sokma ihtimali olduğunu unutmamak gerekir. Mevzuatta böyle bir durumda ne yapılacağı açıklanmamakla birlikte benzer durumlarda şirketin karar organlarının alacakları kar dağıtım kararlarında hangi yıl zararlarını hangi yıl karlarından mahsup edeceklerini açıkça belirlemeleri ve geriye kalan dağıtılabilir karın hangi yıllara ait olduklarını açıkça belirtmelerinde fayda vardır. Ayrıca şirketlerin geçmiş yıl zararlarının mahsubuna ilk yıllarda elde ettikleri ve dağıtmadıkları geçmiş yıllar karlarından başlamaları geriye kalan dağıtılabilecek karlar üzerinden stopaj yapmalarını gerektirecek, böylece maliye lehine bir uygulama yapılmış ve kar dağıtan şirket açısından herhangi bir risk doğması önlenecektir.

 

                Ancak şunu da unutmamak gerekir ki mali idare bazı durumlarda mükellef lehine olabilecek ve tercihe bırakılan düzenlemeler de yapmıştır. Örneğin yatırım indirimi uygulamasına ilişkin olarak 14.04.2004 tarihinde yayınlanan 23 numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinde hem eski hem de yeni düzenlemeye tabi harcamaları bulunan mükelleflerin yatırım indirimi istisnasının uygulanma sırası konusundaki tercihi mükellefe bırakmıştır. Bu sirkülerle mükellefler tercihlerine bağlı olarak ya eski düzenlemeye tabi harcamalarına öncelik vererek yatırım indiriminden yararlanmış ve bu tutarlar üzerinden stopaj yapmış ya da yeni düzenlemeye tabi harcamalarına öncelik vererek stopaj yapmamışlardır.

                Bizim makalemizin konusu olan geçmiş yıl zararlarının mahsubu konusunda da bu sirküler örnek alınırsa mükellefler geçmiş yıllar zararının mahsubunda 1999 ve sonrası yıllara ait geçmiş yıllar karlarını tercih ederek dağıtılabilir karlarının 1998 ve önceki yıllara ait olmasını sağlayabilir.

 

 

                V- SONUÇ

 

                Yukarıda bahsettiğimiz durumun normal şartlarda oluşmaması gerekir. Ancak Türkiye şartlarında kurulan şirketlerin büyük bir bölümünün ya aile şirketi olması ya da esas ortağın tek kişi olması diğer ortakların göstermelik olması nedeniyle vergi sorumluluğundan kaçınmak için pek fazla kar dağıtımı yapılmamaktadır. Kar dağıtımı sırasında geçmiş yıllar zararlarının mahsubunun gerektiği T.T.K.’ da düzenlenmekle beraber yukarıda bahsettiğimize benzer bir durumda ne yapılması gerektiği ne vergi mevzuatında ne de T.T.K.’ da düzenlenmemiştir. Şirketlerin düzenli olarak kar dağıtmaları ya da geçmiş yıl karları ile geçmiş yıl zararlarının oluştukları dönemde hemen mahsup etmeleri durumunda ve önceki yıllara ait karlarını bilançolarında bekletmemeleri durumunda yukarı bahsedilen problemin yaşanması söz konusu olmayacaktır. Örneğin şirketlerin 2003 yılına kadar olan karlarının daha önceden dağıtılmış olması ya da zararlara mahsup edilmiş olması böyle bir problemi ortadan kaldıracak, dağıtılacak karın hangi yıla ait olursa olsun stopaja tabi tutulması gerekecektir. Ancak buna benzer özellik arz eden durumlarda mükelleflerin tercih edebilecekleri iki uygulama ortaya çıkmaktadır. Mükellefler böyle bir durumda ya maliye lehinde bir karar vererek mahsuplarını stopaj hesaplanacak şekilde yapabilirler ya da mali ve hukuki danışmanlarına başvurarak ve kararlarında açıkça belirterek zararlarının mahsuplarını stopaj hesaplanmayacak şekilde yapabilirler. Ancak mali idarenin aynen yatırım indiriminin tercihi konusunda yayınladığı sirkülere benzer bir sirkülerin yayınlanması konunun açıklığa kavuşmasına yardımcı olacaktır.   

 

 

 

 

Serkan BAŞAR

 

Mazars/Denge, Vergi, Müdür Yardımcısı

SMMM

 

 

 

 

Dipnotlar               :

 

[1] Erdoğan Sebahattin, Tan Mehmet, Dündar Mustafa(Gelirler Kontolörleri) ; Kar Dağıtımı ve Vergilendirilmesi (1995)

Türk Ticaret Kanunu 

MALİ TAKVİM
24.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait SGK Primlerinin Beyanı
Son Gün
24.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait Gelir Vergisi Stopajının Muhtasar Beyanname ile Beyanı
Son Gün
24.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait Kurumlar Vergisi Stopajının Muhtasar Beyanname ile Beyanı
Son Gün
24.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait İstihkaktan Kesinti Suretiyle Tahsil Edilen Damga Vergisi ile Sürekli Mükellefiyeti Bulunanlar İçin Makbuz Karşılığı Ödenmesi Gereken Damga Vergisinin Beyanı
Son Gün
24.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait Katma Değer Vergisinin Beyanı
Son Gün
E-BİLDİRİMLER
Eğitim Daveti, Sirküler, E-Bülten Bilgilendirme Sistemimize dahil olmak için lütfen üye olunuz.
SİRKÜLER ARAMA
Arama
:
Başlangıç
:
Bitiş
:
DÖVİZ KURLARI
ABD Doları
Alış
Satış
2.133
2.1368

Euro
Alış
Satış
2.9481
2.9535

(22-04-2014)
ANKET
E-defter için gerekli hazırlıkları tamamladınız mı?
Evet
Hayır
Henüz Başlamadım
mazars.com
Site Haritası | Yasal Uyarı | Tüm hakları saklıdır, © 2008 Mazars