İletişim / Contact
TR
ENG
Mazars - Home
Arama :
YURT DIŞINDAKİ FİYAT İNDİRİMİ İTHALDE KDV MATRAHINDA VE İNDİRİMİNDE DEĞİŞİKLİK OLARAK DEĞERLENDİRİLEBİLİR Mİ? (BİR MUKTEZANIN ANALİZİ)

YURT DIŞINDAKİ SATICININ FİYAT İNDİRİMİ İTHALDE KDV MATRAHINDA VE İNDİRİMİNDE DEĞİŞİKLİK OLARAK DEĞERLENDİRİLEBİLİR Mİ?

 

Güray ÖĞREDİK

 

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Mazars&Denge Denetim YMM A.Ş.

 

E-Yaklaşım, Kasım 2006

 

1- GİRİŞ

 

Yurt dışından mal ithalinde KDV mükellefiyeti, gümrük idaresine ithaldeki KDV ödemesi ile yerine getirilmektedir. (KDV Md.21)  Çalışmamızda, ithalde KDV ödenerek gümrükten çekilen mallarla ilgili olarak, yurt dışı satıcının sağladığı fiyat indirimlerinin, Türkiye’deki alıcı tarafından KDV mükellefiyeti açısından ne şekilde ele alınacağı incelenecektir.  

 

2- YURT İÇİ UYGULAMA

 

KDV Kanununun 35. maddesi aşağıdaki gibidir;

 

“Malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya sair sebeplerle matrahta değişiklik vuku bulduğu hallerde, vergiye tabi işlemleri yapmış olan mükellef bunlar için borçlandığı vergiyi; bu işlemlere muhatap olan mükellef ise indirme hakkı bulunan vergiyi değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin vuku bulduğu dönem içinde düzeltir. Şu kadar ki, iade olunan malların fiilen işletmeye girmiş olması ve bu girişin defter kayıtları ile beyannamede gösterilmesi şarttır."

 

Bilindiği gibi fiyat farkları, KDV Kanununun 35 maddesindeki “….sair sebeplerle matrahta değişiklik vuku bulduğu hallerde" ifadesine dayanılarak, matrah değişikliği olarak yorumlanmaktadır. Buna göre; [1]

 

·                Fiyat farkı farkın ortaya çıktığı dönem itibariyle alıcı veya satıcı tarafından fatura edilir ve KDV’ne tabi tutulur.

·                Fiyat farkları, ilgili mal veya hizmetin tabi olduğu oran üzerinden KDV hesabına konu edilir. Şayet farkın ilgili bulunduğu işlem KDV’den müstesna ise, fark da KDV’den müstesna edilir.

·                Gerek vergilendirme dönemi gerekse oran itibariyle tenkide uğramamak için, fiyat farkı faturasında, asıl mal veya hizmet faturasına atıf yapılmalı ve fiyat farkının nedeni açıklanmalıdır.

·                Şayet fiyat farkına konu mal veya hizmetin alıcısı nihai tüketici ise ve fark bu müşteri aleyhine ise, satıcı fiyat farkı faturası düzenlemelidir. Fark aksi yönde ise müşteriye gider pusulası ile fark iadesinde bulunulur ve farka ait KDV bu pusulaya dayanılarak indirim konusu yapılır. Bu amaçla düzenlenen gider pusulaları için stopaj hesaplanmaz.

 

3- YURT DIŞI SATICININ FİYAT İNDİRİMİNİN İTHALDE KDV MATRAHINA ETKİSİ

 

KDV Kanunun 21. maddesine göre ithalatta matrahın en önemli unsuru malın bedelidir. Yurt dışındaki satıcı, sattığı malın bedelinde indirim yapmakla alıcının maliyetini azaltmaktadır. Dolayısıyla, yurt dışı satıcı firma, eğer başlangıçta yeni tespit ettiği indirimli tutar üzerinden malını satsaydı ve faturasını da bu tutara göre düzenleyerek Türkiye’deki alıcıya gönderseydi, Türkiye’deki yurt içi alıcıda bu faturayı gümrüğe ibraz ederek tespit edilecek matrah üzerinden KDV ödeyecek ve indirime konu edecekti.

 

Bilindiği gibi VUK’nun 3. maddesine göre, vergi kanunları lafzı ve ruhu ile hüküm ifade eder. Lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hükümleri, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı göz önünde tutularak uygulanır. Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.

 

Benzer bir durum, yurt içi iki firma arasında olsaydı, fiyat indirimini elde eden firma nasıl ki fiyat farkı faturası düzenleyecek ve KDV hesaplayarak satıcı firmaya gönderecekse veya ilave fiyat (vade farkı) hesap eden satıcı firma fark için fatura düzenleyerek ve KDV hesaplayarak alıcı firmaya gönderecek ise; yurt dışındaki firmanın yaptığı fiyat indirimi sonucunda da, yurt içindeki firma, yurt dışı firma adına fiyat indirimi kadar fatura düzenlemeli ve KDV hesaplamalıdır.

 

4- YURT DIŞI FİRMAYA DÜZENLENECEK FATURADA KDV HESABI VE İŞLEMİN MUHASEBESİ

 

Aşağıda muhasebe kayıtları üzerinde de izah edildiğinde daha net olarak görülecek olmakla birlikte, söz konusu faturada KDV’nin iç yüzde yöntemi ile hesaplanması bizce KDV matrahının ve KDV indiriminin tam olarak düzeltimi açısından doğru bir yöntem değildir. Fiyat indirimi üzerinden ilaveten KDV hesap edilmelidir.  

 

Örnek: Yurt dışından 100.000 Euro bedelle ithal edilen bir mal için gümrükte 18.000 Euro karşılığı YTL  KDV ödenmiştir. Yurt dışı firma daha sonra 1.000 Euro indirim yapmış ve bunu dekont ile yurt içi alıcı firmaya bildirmiştir.

 

---------------------------------------- / --------------------------------------

153 TİCARİ MALLAR                                      100.000

191 İNDİRİLECEK KDV                                   18.000

 

                            320 SATICILAR                                                  100.000

                            100 KASA                                                                              18.000

Mal ithalatı

-------------------------------------- / -----------------------------------------

 

------------------------------------- / --------------------------------------------

320 SATICILAR                                                                 1.000

 

                            153 TİCARİ MALLAR                                            847,45

                            391 HESAPLANAN KDV                                      152,55

 

….yurt dışı firmasının…..no.lu faturasına yaptığı 1.000 Euro indirim için

düzenlenen …..no.lu fiyat farkı faturasının kaydı

----------------------------------- / ---------------------------------------------

 

Burada, yurt dışındaki firmanın 1.000 Euro indirimi, sattığı 100.000 Euro mal bedeli üzerindendir. Bunu başlangıçta yapsaydı ve malı 99.000 Euro olarak satsaydı, ithalde ödenecek KDV’de (%18’den) 17.820 Euro olacaktı. İç yüzde yöntemi ile yapılan kayıtta ve hesapta ise beyan edilecek KDV 152,55 Euro olup, netleştiğinde indirilen KDV hâlen 17.847,45 Euro’ya denk gelmektedir. Eğer iç yüzde ile değil de, 1.000 Euro üzerinden KDV hesap edilseydi ve 391 hesaba 180 Euro kaydedilseydi bu açık kapanırdı ancak bu seferde 391 hesaba kaydedilen 180 Euro’nun karşılığında borç çalışacak hesap hangisi olacaktı? Çünkü bu kayıtta, 153 hesaptan çıkacak tutarda 1.000 Euro olacaktır. 

 

Bilindiği gibi, KDV Kanunu madde 58 gereği, hesaplanan KDV gelir ve kurumlar vergisinin matrahının tespitinde gider olarak kabul edilmez. Bu durumda 180 Euro’nun maliyet yazılması da (153 hesaba kayıt) doğru olmaz çünkü, mal satıldığında 621 hesap vasıtasıyla gelir tablosuna ticari kazançtan bir indirim olarak yansıyacak ve gelir veya kurumlar vergisi matrahını azaltacaktır.

 

Mevcut kanun hükümleri lafzi olarak değerlendirildiğinde, ya KDV matrahı ve indirimindeki değişiklik  tam olarak değil, eksik düzeltilecek ya da KDV matrahı düzeltimi tam yapılacak ama bu seferde gelir veya kurumlar vergisi matrahı eksik tespit edilecektir. Kanunen Kabul Edilmeyen Gider yazılması ise mükellefe yapılacak bir haksızlık olacaktır. Bizce KDV Kanunu madde 58, mükelleflerin, normal KDV’ye tabi teslimleri veya alımları üzerinden hesapladıkları ya da indirdikleri KDV’nin gider yazılmasını engellemektedir. Ancak, KDV Kanununun diğer maddeleri gereği (Örneğin; KDV Madde30’da sayılan indirimi kabul edilmeyen KDV’ler, KDV Madde 32’de sayılmayan ve kısmi istisna olarak kabul edilen ve yine Madde 30/a gereği indirimi kabul edilmeyen KDV’ler) indirimi kabul edilmeyen KDV’ler nasıl ki maliyet veya gider unsuru olarak dikkate alınabilecek ise (ancak, kanunen kabul edilmeyen giderlere ait KDV’lerde indirilemez ve gider yazılmaz), burada da KDV Madde 35 gereği ithalde KDV matrahı ve indiriminin tam olarak düzeltilebilmesi için hesaplanan KDV’nin bizce gider veya maliyet olarak dikkate alınabilmesi gerekir.

 

Bu durumda yurt dışı firma adına düzenlenerek KDV hesaplanacak fatura aşağıdaki şekilde kayıtlara alınmalıdır kanaatindeyiz;

 

------------------------------------------- / ----------------------------------------------

320 SATICILAR                                                               1.000

 

153 TİCARİ MALLAR veya                                                180

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER

       ZARARLAR

 

                            153 TİCARİ MALLAR veya                                1.000

                            679 DĞER OLAĞANDIŞI GELİR

                                   VE KÂRLAR

 

                            391 HESAPLANAN KDV                                      180

--------------------------------------- / --------------------------------------------------

 

Eğer fiyat indirimi elde edilen mallar, işletme stoklarından çıktıysa (satıldıysa) veya stoklar ile birebir bağlantı kurularak muhasebe kayıtları dışında stok kayıtlarına tek tek mal detayında kayıt ve birim maliyet güncellemesi  mümkün değil veya zor ise, indirim tutarı gelir olarak ta kayıtlara alınabilir. 

 

 

 

5- KONU HAKKINDA ULAŞILAN BİR MUKTEZA

 

İlgi dilekçeniz ile, sağlık malzemeleri ithalat ve ticareti ile iştigal ettiğiniz belirterek, yurtdışındaki firmalar tarafından sattıkları malların pazarlanmasına destek vermek için alacak notu (creditnemo veya creditnotte) başlıklı yazı ile % 10-% 35 arası indirim yapılarak borcunuzdan düşüldüğü ancak bu indirim bildirildiğinde mal satılmış olduğundan satılmış malların maliyetine nasıl yansıtılacağı ya da yansıtılmayıp olağandışı gelir gibi mi düşünüleceği hususlarında görüş talep edilmektedir.

 

Benzer konuda Bakanlık Makamından alınan görüşlerde dikkate alınarak gerekli açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.

 

Yurt dışından ithal ettiğiniz emtialar için fiili ithal tarihinden sonra satıcı tarafından ithalatçı lehine fiyat indirimi yapılması katma değer vergisinin konusuna girmemektedir. Ancak, katma değer vergisi kapsamına girmese dahi alış iskontosu ile ilgili olarak yurt dışındaki satıcıya yönelik KDV ihtiva etmeyen bir fatura düzenlenmesi ve bu faturanın da kayıtlara intikal ettirilmesi ve düzenlenen fatura ile birlikte fiyat indirimine yönelik olarak gönderilen creditnemo vb. yazıların zamanaşımı süresine bağlı olarak muhafaza edilmesi gerekir."[2]

 

5- SONUÇ

 

İthalde KDV ödenerek yurt dışından temin edilen mallarla ilgili olarak (elbette burada hizmetlerde aynı şekilde el alınmalıdır), daha sonra yurt dışındaki firmanın sağladığı ve yurt içi alıcıya bildirdiği fiyat indirimleri, yurt içi alıcı tarafından KDV Kanunu madde 35 kapsamında matrah ve indirim değişikliği açısından faturaya bağlanmalı ve indirim tutarı üzerinden ayrıca ilaveten KDV hesaplanmalı ve yukarıda izah edildiği şekilde muhasebeye kaydedilmelidir görüşündeyiz. Görüşümüz Kanuni dayanaklarımız ile birlikte yukarıda açıklamaya çalıştık.  

 

Ancak, ulaştığımız mukteza bizim görüşümüz aksindedir. Yani, Bakanlığın bu muktezasına göre yurt dışı satıcının fiyat indirimleri KDV’nin konusuna girmemektedir. Bu gibi hususlarla karşılaşan mükelleflerin mali müşavirlerine danışmaları ve bu yönde hareket etmeleri tavsiyemizdir.

 

HAZIRLAYAN:

 

GÜRAY ÖĞREDİK

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

 

Mazars&Denge Denetim YMM A.Ş.

Vergi Bölümü / Müdür Yardımcısı

 

 

 

 

 

 



[1] MAÇ, Mehmet; “KDV Uygulaması", Denet Yayıncılık A.Ş., 4. Baskı, 1998

[2] İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 08.09.2006 tarihli ve B.07.1.GİB.4.34.19.02/VUK-1-229-12069 sayılı muktezası.  http://www.ivdb.gov.tr/Mukteza/2006/usul2006/7055.htm (Erişim: 10.10.2006)

MALİ TAKVİM
21.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait Kolalı Gazozlara İlişkin EK:7 No.lu ÖTV Bildirim Formu
2 Gün Kaldı
21.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait Alkollü İçeceklere İlişkin EK:8 No.lu ÖTV Bildirim Formu
2 Gün Kaldı
21.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait Tütün Mamullerine İlişkin EK:9 No.lu ÖTV Bildirim Formu
2 Gün Kaldı
21.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait Dayanıklı Tüketim ve Diğer Mallarına İlişkin EK:10 No.lu ÖTV Bildirim Formu
2 Gün Kaldı
21.04.2014
Mart 2014 Dönemine Ait İlan ve Reklam Vergisinin Beyanı ve Ödemesi
2 Gün Kaldı
E-BİLDİRİMLER
Eğitim Daveti, Sirküler, E-Bülten Bilgilendirme Sistemimize dahil olmak için lütfen üye olunuz.
SİRKÜLER ARAMA
Arama
:
Başlangıç
:
Bitiş
:
DÖVİZ KURLARI
ABD Doları
Alış
Satış
2.1302
2.1341

Euro
Alış
Satış
2.9505
2.9559

(18-04-2014)
ANKET
E-defter için gerekli hazırlıkları tamamladınız mı?
Evet
Hayır
Henüz Başlamadım
mazars.com
Site Haritası | Yasal Uyarı | Tüm hakları saklıdır, © 2008 Mazars